Hout

Inleiding

Hout is gemakkelijk te verwerken en wordt mede daarom veel toegepast. Er zijn veel houtsoorten. De voorkeur gaat uit naar milieuverantwoorde houtsoorten. Deze zijn voorzien van een FSC keurmerk.

Hout is een veel gebruikte grondstof. Denk bijvoorbeeld aan:
– eindeloos veel verschillende gebruiksvoorwerpen
– verpakkingsmaterialen
– bouwmaterialen
– decoratiematerialen en kunst
– tuinaanleg
– afscheidingen
– brandstof
Als uitgangsmateriaal heb je in alle gevallen bomen nodig.

Decoratief gebruik
Hout is gemakkelijk te bewerken. Daarom is het altijd een populaire grondstof geweest voor gebruiks- en kunstobjecten. Ook tuinhout wordt vaak decoratief gebruikt. Denk bijvoorbeeld aan spoorbielzen.
Hout wordt machinaal gedraaid maar ook handmatig gebeiteld. Door gebruik te maken van de natuurlijke vormen en structuren kan het erg decoratief zijn. Ook bij gebeitst hout blijven de structuren zichtbaar.
Hout zwelt onder vochtige omstandigheden en krimpt bij droogte. Dat heet ‘werken’. Bewaar hout niet op een vochtige plaats, dan ontstaat schimmel Op een verwarmde plaats kunnen de naden losraken of het hout kan barsten.

Houtsoorten
Globaal kun je hout verdelen in inlands hout en buitenlands hout. Buitenlands hout komt vaak uit tropische oerwoudbossen, soms uit Scandinavische landen. In het algemeen zijn tropische houtsoorten langzamer gegroeid dan soorten uit andere streken. Dit verklaart dat tropisch hout harder en duurzamer is dan inlands hout. Vandaar de naam tropisch hardhout.

Tropisch hardhout
Tropisch hardhout heeft een goede kwaliteit maar er kleven veel bezwaren aan. Het belangrijkste bezwaar is het verdwijnen van het tropisch oerwoud waardoor de adsorptie van koolzuurgas en de productie van zuurstof afnemen. Ook heeft het gevolgen voor de biodiversiteit, bodemerosie en klimaatverandering. Met het over de wereld verslepen van hout kunnen allerlei organismen meeliften, waaronder schadelijke. Dit kan bijdragen aan het probleem van invasieve exoten.

Het tropische regenwoud vervult een aantal functies:
– Bescherming tegen bodemerosie (bij hevige regen spoelen anders hele bodemgedeelten weg)
– Opslag van  erfelijk  materiaal  (hierdoor  is  het  mogelijk  meer  gewassen  te  kruizen  en  is  er  meer  erfelijk materiaal)
– Opslag van geneeskundige planten
– Herbergen van soms nog onbekende dier- en plantensoorten
– Leefgebied voor mensen die daar al jaren leven
– Economische waarde (het hout brengt geld op waar weer andere producten mee kunnen worden gekocht).

Dat het tropisch regenwoud de longen van de wereld zijn, is een misverstand. Een oorspronkelijk regenwoud, waar de mens geen invloed op heeft gehad, heeft een natuurlijk evenwicht. De plantengroei (de binding van koolstof) enerzijds en de vertering/verrotting (productie van koolstof) anderzijds vormen een evenwicht. De productie van zuurstof is nihil. Regenwouden in bijvoorbeeld het Amazonegebied worden dus ten onrechte ‘longen der aarde’ genoemd.

Het verdwijnen van de tropische bossen heeft een aantal oorzaken. De bevolkingsaanwas is groot. Mensen moeten kunnen wonen en eten. Het gevolg hiervan is uitbreiding van bestaande steden en het vestigen van nieuwe. Dit heeft weer tot gevolg dat er een toename is van de vraag naar landbouwgronden (vaak zwerfland- bouw). Daarnaast ontwikkelt de industrie zich. Voor al deze activiteiten is hout nodig, als bouwmateriaal en als brandstof. Daarbij is het landelijk inkomen vaak heel laag. De verkoop van hout is nodig om de aankoop van andere goederen te bekostigen.

International Tropical Timber Organization (ITTO)
Geregeld wordt gesteld dat het gebruik van tropisch hardhout in rijke geïndustrialiseerde landen het bestaan van regenwouden bedreigt. Maar het verdwijnen van de regenwouden is, zoals je hebt gezien, vooral te wijten aan:

  • de stedenbouw;
  • industrie en infrastructuur;
  • de zwerflandbouw;
  • de aanleg van plantages voor bijvoorbeeld koffie en thee.

Zwerflandbouw  wordt  door  de  arme  bevolking  uitgevoerd  om  in  leven  te  blijven.  Slechts  weinig  hout  wordt gekapt voor de verkoop; het is grotendeels voor eigen gebruik. Denk maar eens aan Nederland dat vroeger een land met water en bos was. Door de bevolkingsgroei ontstaat verstedelijking. De bossen worden gekapt om plaats te maken voor de mens. De omvang van de export van tropisch hardhout is maar een fractie van de totale houtkap. Waar wel naar moet worden gestreefd, is om in goed overleg met de betreffende landen te komen tot een verantwoord bosbeheer. Dit betekent niet alleen bos kappen, maar ook de beplanting in stand houden.

Speciaal daarvoor is de International Tropical Timber Organization (ITTO) opgericht. In deze organisatie zijn producerende landen en consumerende landen vertegenwoordigd. Het doel van de organisatie is om het tropisch regenwoud niet verder te laten slinken. Duurzaam bosbeheer speelt hierbij een belangrijke rol.

FSC
In de handel kom je voornamelijk hout tegen met een FSC certificaat. FSC staat voor verantwoord beheer en behoud van bossen. FSC heeft regels opgesteld voor goed bosbeheer. In bossen waar die regels worden toegepast, wordt zorgvuldig gekapt, met respect voor mensen, planten en dieren.

 

Alternatieven
Een andere manier de problemen rond tropisch hardhout op te lossen is het zoeken naar mogelijke vervangers van tropisch hardhout. Er zijn genoeg houtsoorten met dezelfde natuurlijke duurzaamheid. Robinia (Acacia) bijvoorbeeld gaat van nature net zo lang mee als tropisch hout. Helaas duur het ongeveer veertig jaar voordat deze bomen volgroeid en geschikt zijn om te worden verzaagd. Op dit moment worden de bestaande soorten geselecteerd op groeisnelheid om zo in kortere tijd meer volgroeide bomen te krijgen. Maar het duurt nog enkele jaren voordat dit effect heeft.
Daarnaast wordt er geëxperimenteerd met bamboe, wat als voordeel heeft dat het daarbij om een snelgroeiende gewas gaat.
Ook zie je dat het gebruik van Tropisch hardhout wordt teruggedrongen door het toepassen van kunststof met eenzelfde uitstraling als hout.

Hardhout

Tropisch hardhout

Houtsoorten

Globaal kun je hout verdelen in inlands hout en buitenlands hout. Buitenlands hout komt meestal uit tropische landen, soms uit Scandinavische landen.

In het algemeen zijn inlandse houtsoorten sneller gegroeid dan tropische soorten. Dit verklaart dat tropisch hout duurzamer is dan inlands hout. Vandaar de naam tropisch hardhout.

Tropisch hardhout heeft een goede kwaliteit maar er kleven veel bezwaren aan.

Het belangrijkste bezwaar is het verdwijnen van het tropisch oerwoud waardoor de adsorptie van koolzuurgas en de productie van z uurstof afnemen. Ook heeft het gevolgen voor de biodiversiteit, bodemerosie en klimaatverandering.

De meeste tuincentra verkopen alleen FSC gecertificeerd hout. FSC staat voor verantwoord beheer en behoud van bossen. FSC heeft regels opgesteld voor goed bosbeheer. In bossen waar die regels worden toegepast, wordt zorgvuldig gekapt, met respect voor mensen, planten en dieren.

 

Een andere manier om het probleem van de regenwouden op te lossen is het zoeken naar mogelijke vervangers van tropisch hardhout. Er zijn genoeg houtsoorten met dezelfde natuurlijke duurzaamheid. Robinia gaat van nature net zo lang mee als tropisch hout, klasse 1 of 2, maar op dit moment is het nog niet mogelijk Robinia te leveren met voldoende lengte en dikte. Bovendien zijn er in het verleden weinig Robiniabomen aangeplant voor de houtproductie. De bomen zijn pas na ongeveer veertig jaar volgroeid en geschikt om te worden verzaagd. Op dit moment worden de bestaande soorten geselecteerd op groeisnelheid om zo in kortere tijd meer volgroeide bomen te krijgen. Maar het duurt nog enkele jaren voordat dit effect heeft.

 

 

Kappen van hardhout (tropisch)

Het tropische regenwoud vervult een aantal functies:

  • Bescherming tegen bodemerosie (bij hevige regen spoelen anders hele bodemgedeelten weg).
  • Opslag van  erfelijk  materiaal  (hierdoor  is  het  mogelijk  meer  gewassen  te  kruizen  en  is  er  meer  erfelijk materiaal).
  • Opslag van geneeskundige planten;
  • Herbergen van soms nog onbekende dier- en plantensoorten.
  • Leefgebied voor mensen die daar al jaren leven.
  • Economische waarde (het hout brengt geld op waar weer andere producten mee kunnen worden gekocht).

 

Dat het tropisch regenwoud de longen van de wereld zijn, is een misverstand. Een oorspronkelijk regenwoud, waar de mens geen invloed op heeft gehad, heeft een natuurlijk evenwicht. De plantengroei (de binding van koolstof) enerzijds en de vertering/verrotting (productie van koolstof) anderzijds vormen een evenwicht. De productie van zuurstof is nihil. Regenwouden in bijvoorbeeld het Amazonegebied worden dus ten onrechte

‘longen der aarde’ genoemd.

 

Het verdwijnen van de tropische bossen heeft een aantal redenen. De bevolkingsaanwas is groot. Mensen moeten kunnen wonen en eten. Het gevolg hiervan is uitbreiding van bestaande steden en het vestigen van nieuwe. Dit heeft weer tot gevolg dat er een toename is van de vraag naar landbouwgronden (vaak zwerfland- bouw). Daarnaast ontwikkelt de industrie zich. Voor al deze activiteiten is hout nodig, als bouwmateriaal en als brandstof. Daarbij is het landelijk inkomen vaak heel laag. De verkoop van hout is nodig om de aankoop van andere goederen te bekostigen.

 

International Tropical Timber Organization (ITTO)

 

Geregeld wordt gesteld dat het gebruik van tropisch hardhout in rijke geïndustrialiseerde landen het bestaan van regenwouden bedreigt. Maar het verdwijnen van de regenwouden is, zoals je hebt gezien, vooral te wijten aan:

  • de stedenbouw;
  • industrie en infrastructuur;
  • de zwerflandbouw;
  • de aanleg van plantages voor bijvoorbeeld koffie en thee.

 

Zwerflandbouw  wordt  door  de  arme  bevolking  uitgevoerd  om  in  leven  te  blijven.  Slechts  weinig  hout  wordt gekapt voor de verkoop; het is grotendeels voor eigen gebruik. Denk maar eens aan Nederland dat vroeger een land met water en bos was. Door de bevolkingsgroei ontstaat verstedelijking. De bossen worden gekapt om plaats te maken voor de mens. De omvang van de export van tropisch hardhout is maar een fractie van de totale houtkap. Waar wel naar moet worden gestreefd, is om in goed overleg met de betreffende landen te komen tot een verantwoord bosbeheer. Dit betekent niet alleen bos kappen, maar ook de beplanting in stand houden.

Speciaal daarvoor is de International Tropical Timber Organization (ITTO) opgericht. In deze organisatie zijn producerende landen en consumerende landen vertegenwoordigd. Het doel van de organisatie is om het tropisch regenwoud niet verder te laten slinken. Duurzaam bosbeheer speelt hierbij een belangrijke rol.