Diersporen

In deze opdracht moeten de deelnemers zoveel mogelijk van de aanwezige diersporen determineren en ordenen.

Nodig:
1. Groot aantal diersporen.  
Denk aan:
-braakballen
-botten
-veren
– uitwerpselen
– gedroogde- en opgezette dieren
– eieren
– haren
– voetafdrukken
enz.
Doe kwetsbare producten in en doorzichtig doosje.

2. Kaarten met de namen van diergroepen.
Bijvoorbdeeld:

Leg deze kaarten dusdanig uit op een tafel dat de diersporen erop gelegd kunnen worden.

3. Stickers of post-its met schrijfmaterialen.

4. Determinatiemateriaal als boeken, zoekkaarten of computers.

Werkwijze:
Werk in kleine groepjes.
Elk groepje krijgt een aantal diersporen
Ze determineren hun diersporen en plakken er zo mogelijk een naamaanduiding op.
De benoemde diersporen worden op de kaart van de juiste diergroep geplaatst.

Als de deelnemers klaar zijn wordt het resultaat besproken.

 

 

 

Vogelherkenspel

Inleiding
Goed kijken is moeilijker dan we denken.
We herkennen het wel. Als we een veer van een bekende vogel vinden weten we niet waar deze bij hoor.

Dit vogelspel werkt met geplastificeerde kaarten.
Van elke vogel heeft men 3 foto’s:
– een foto van een detail als een veer
– een foto van een silhouet
– een foto van de hele vogel

In eerste instantie worden de foto’s van de details en de silhouetten over de deelnemers verdeeld.
Deze moeten ze 2 aan 2 ordenen.
Vervolgens worden de foto’s van de hele vogel uitgedeeld om op het juiste stapeltje te leggen.

Tot slot wordt het nabesproken

Log in om meer te lezen

Staan en zitten als een boom

Staan en zitten als een boom
Leeftijd: 6-10, 16+, Aantal personen: 3-32 (1 of 2 groepen van 3 of meerdere groepen van 4), Duur: 10 minuten, Seizoen: jaarrond (bij natte bodem een stuk zeil meenemen)

Staan
We gaan met 3 personen samen een boom vormen. Je staat met de ruggen tegen elkaar aan en haakt de armen in elkaar. Probeer stevig te staan. Je voeten zijn de wortels. Nu komt de wind eraan. De begeleider of een andere deelnemer duwt tegen de schouders van de staande mensen. Is de boom stevig?

Zitten
Dan laat je elkaars armen los en gaat ruggelings op de grond zitten. Haak weer de armen in elkaar en strek de benen. Nu heeft de boom veel langere wortels dan net. De wind komt langs, wat gebeurt er? Waarschijnlijk is de boom veel moeilijker in beweging te brengen.

Bij 1 of 2 groepen, speelt de begeleider de wind en vormen steeds 3 deelnemers de bomen. Bij meer dan 2 groepen speelt een deelnemer de wind.

Achtergond
De stabiliteit van bomen wordt bepaald door o.a. hun veerkracht, hun stevigheid en hun verankering in de aarde d.m.v. de wortels. Hoe meer wortels (hoe meer vertakt) en hoe langer de wortels, hoe steviger de boom in de grond staat. De buigzaamheid van de stam is ook nodig, anders zou de boom snel breken bij een iets hardere wind.

Bron: bedacht door Dissl Lalleman, gids i.o. uit Borculo.

Bewerkt, beschreven en uitgetest door Jeanette Boogmans/ Zebrarups Natuureducatie

Poepkoekjes bakken

Recept voor chocolade-suikerkoekjes

Dit heb je nodig:

150 gram witte basterdsuiker
50 gram vanillesuiker
200 gram roomboter (op kamertemperatuur, niet gesmolten)
1 ei
360 gram bloem
40 gram cacao-poeder

Klop in een kom de zachte boter met de basterd- en vanillesuiker. Laat het kloppen tot het er lichter uit gaat zien. Dat kan wel zo’n 5 minuutjes duren.

Voeg dan al kloppend het ei toe. Als het ei echt goed opgenomen is doe je de bloem en de cacaopoeder erbij en mix je het (ik deed dat met de deeghaken van mijn mixer) tot het goed gemengd is.Laat nu het deeg in vershoudfolie verpakt minstens een uur rusten in de koelkast. Langer mag trouwens ook, een nachtje is ideaal.

De drollenkoekjes maken

Verwarm de oven voor op 175 graden.

Verdeel dan je deeg in gelijke porties (ik haalde er 16 uit dit recept en heb het recept dus verdubbeld) en kneed het per portie heel even door.

Maak er dan een slang van met aan een kant een puntje. Begin met oprollen bij de ‘dikke’ kant en rol naar boven toe door tot je een drolletje hebt.

Aanvulling: ik krijg veel vragen over hoe te voorkomen dat het drolletje uitzakt.

de eerste tip is: gebruik geen margarine, maar  roomboter!

de tweede tip: begin met een redelijk klein basisrondje en draai daarbovenop de rest van het drolletje, dan krijgt het niet de kans om naar binnen weg te zakken.

Drollenkoekjes bakken

Bak de drollenkoekjes in de oven ongeveer 15 -20 minuten.

De oogjes maakte ik erop als grappig accent, gespoten van een restje botercreme dat ik altijd wel in de koelkast heb liggen, met pupillen van zwarte marsepein. Maar dat kan ook prima van fondant of marsepein, of royal icing of kant en klare oogjes.

Poepenacitviteit intro met op achterkant de invulkaart

Opdrachten poepenactiviteit

Hout

Inleiding

Hout is gemakkelijk te verwerken en wordt mede daarom veel toegepast. Er zijn veel houtsoorten. De voorkeur gaat uit naar milieuverantwoorde houtsoorten. Deze zijn voorzien van een FSC keurmerk.

Hout is een veel gebruikte grondstof. Denk bijvoorbeeld aan:
– eindeloos veel verschillende gebruiksvoorwerpen
– verpakkingsmaterialen
– bouwmaterialen
– decoratiematerialen en kunst
– tuinaanleg
– afscheidingen
– brandstof
Als uitgangsmateriaal heb je in alle gevallen bomen nodig.

Decoratief gebruik
Hout is gemakkelijk te bewerken. Daarom is het altijd een populaire grondstof geweest voor gebruiks- en kunstobjecten. Ook tuinhout wordt vaak decoratief gebruikt. Denk bijvoorbeeld aan spoorbielzen.
Hout wordt machinaal gedraaid maar ook handmatig gebeiteld. Door gebruik te maken van de natuurlijke vormen en structuren kan het erg decoratief zijn. Ook bij gebeitst hout blijven de structuren zichtbaar.
Hout zwelt onder vochtige omstandigheden en krimpt bij droogte. Dat heet ‘werken’. Bewaar hout niet op een vochtige plaats, dan ontstaat schimmel Op een verwarmde plaats kunnen de naden losraken of het hout kan barsten.

Houtsoorten
Globaal kun je hout verdelen in inlands hout en buitenlands hout. Buitenlands hout komt vaak uit tropische oerwoudbossen, soms uit Scandinavische landen. In het algemeen zijn tropische houtsoorten langzamer gegroeid dan soorten uit andere streken. Dit verklaart dat tropisch hout harder en duurzamer is dan inlands hout. Vandaar de naam tropisch hardhout.

Tropisch hardhout
Tropisch hardhout heeft een goede kwaliteit maar er kleven veel bezwaren aan. Het belangrijkste bezwaar is het verdwijnen van het tropisch oerwoud waardoor de adsorptie van koolzuurgas en de productie van zuurstof afnemen. Ook heeft het gevolgen voor de biodiversiteit, bodemerosie en klimaatverandering. Met het over de wereld verslepen van hout kunnen allerlei organismen meeliften, waaronder schadelijke. Dit kan bijdragen aan het probleem van invasieve exoten.

Het tropische regenwoud vervult een aantal functies:
– Bescherming tegen bodemerosie (bij hevige regen spoelen anders hele bodemgedeelten weg)
– Opslag van  erfelijk  materiaal  (hierdoor  is  het  mogelijk  meer  gewassen  te  kruizen  en  is  er  meer  erfelijk materiaal)
– Opslag van geneeskundige planten
– Herbergen van soms nog onbekende dier- en plantensoorten
– Leefgebied voor mensen die daar al jaren leven
– Economische waarde (het hout brengt geld op waar weer andere producten mee kunnen worden gekocht).

Dat het tropisch regenwoud de longen van de wereld zijn, is een misverstand. Een oorspronkelijk regenwoud, waar de mens geen invloed op heeft gehad, heeft een natuurlijk evenwicht. De plantengroei (de binding van koolstof) enerzijds en de vertering/verrotting (productie van koolstof) anderzijds vormen een evenwicht. De productie van zuurstof is nihil. Regenwouden in bijvoorbeeld het Amazonegebied worden dus ten onrechte ‘longen der aarde’ genoemd.

Het verdwijnen van de tropische bossen heeft een aantal oorzaken. De bevolkingsaanwas is groot. Mensen moeten kunnen wonen en eten. Het gevolg hiervan is uitbreiding van bestaande steden en het vestigen van nieuwe. Dit heeft weer tot gevolg dat er een toename is van de vraag naar landbouwgronden (vaak zwerfland- bouw). Daarnaast ontwikkelt de industrie zich. Voor al deze activiteiten is hout nodig, als bouwmateriaal en als brandstof. Daarbij is het landelijk inkomen vaak heel laag. De verkoop van hout is nodig om de aankoop van andere goederen te bekostigen.

International Tropical Timber Organization (ITTO)
Geregeld wordt gesteld dat het gebruik van tropisch hardhout in rijke geïndustrialiseerde landen het bestaan van regenwouden bedreigt. Maar het verdwijnen van de regenwouden is, zoals je hebt gezien, vooral te wijten aan:

  • de stedenbouw;
  • industrie en infrastructuur;
  • de zwerflandbouw;
  • de aanleg van plantages voor bijvoorbeeld koffie en thee.

Zwerflandbouw  wordt  door  de  arme  bevolking  uitgevoerd  om  in  leven  te  blijven.  Slechts  weinig  hout  wordt gekapt voor de verkoop; het is grotendeels voor eigen gebruik. Denk maar eens aan Nederland dat vroeger een land met water en bos was. Door de bevolkingsgroei ontstaat verstedelijking. De bossen worden gekapt om plaats te maken voor de mens. De omvang van de export van tropisch hardhout is maar een fractie van de totale houtkap. Waar wel naar moet worden gestreefd, is om in goed overleg met de betreffende landen te komen tot een verantwoord bosbeheer. Dit betekent niet alleen bos kappen, maar ook de beplanting in stand houden.

Speciaal daarvoor is de International Tropical Timber Organization (ITTO) opgericht. In deze organisatie zijn producerende landen en consumerende landen vertegenwoordigd. Het doel van de organisatie is om het tropisch regenwoud niet verder te laten slinken. Duurzaam bosbeheer speelt hierbij een belangrijke rol.

FSC
In de handel kom je voornamelijk hout tegen met een FSC certificaat. FSC staat voor verantwoord beheer en behoud van bossen. FSC heeft regels opgesteld voor goed bosbeheer. In bossen waar die regels worden toegepast, wordt zorgvuldig gekapt, met respect voor mensen, planten en dieren.

 

Alternatieven
Een andere manier de problemen rond tropisch hardhout op te lossen is het zoeken naar mogelijke vervangers van tropisch hardhout. Er zijn genoeg houtsoorten met dezelfde natuurlijke duurzaamheid. Robinia (Acacia) bijvoorbeeld gaat van nature net zo lang mee als tropisch hout. Helaas duur het ongeveer veertig jaar voordat deze bomen volgroeid en geschikt zijn om te worden verzaagd. Op dit moment worden de bestaande soorten geselecteerd op groeisnelheid om zo in kortere tijd meer volgroeide bomen te krijgen. Maar het duurt nog enkele jaren voordat dit effect heeft.
Daarnaast wordt er geëxperimenteerd met bamboe, wat als voordeel heeft dat het daarbij om een snelgroeiende gewas gaat.
Ook zie je dat het gebruik van Tropisch hardhout wordt teruggedrongen door het toepassen van kunststof met eenzelfde uitstraling als hout.

Aziatische hoornaar

Uit Nature Today 13-12-2018

De Aziatische hoornaar is een invasieve exoot die staat op de Unielijst, behorende bij de Europese exotenverordening. Op deze lijst staan exoten die in de EU schade (kunnen) toebrengen aan de biodiversiteit of ecosysteemdiensten. De Aziatische hoornaar is berucht als predator van honingbijen, die zij voor de kasten vangt. De Aziatische hoornaar is aanmerkelijk kleiner en donkerder van kleur dan de talrijke inheemse Europese hoornaar. Anders dan bij de Europese hoornaar, maakt de Aziaat bolvormige nesten los in boomkruinen, doorgaans in hoge bomen. Vorig jaar werd voor het eerst in Nederland een nest gevonden.

Nest van de Aziatische hoornaar in de gemeente SluisNest van de Aziatische hoornaar in de gemeente Sluis (Bron: NVWA)Wanneer er een populatie Aziatische hoornaars wordt waargenomen, wordt het nest opgespoord. Dit gaat in twee etappes. Van werksters is bekend dat zij met prooien linea recta naar het nest vliegen. Daarom wordt gekeken in welke richting de werksters vliegen. Als op tenminste twee plekken een vliegrichting van deze prooivluchten is waargenomen, kan door het bepalen van het snijpunt van de lijnen (kruispeiling) een (zo klein mogelijk) zoekgebied worden vastgesteld. Vervolgens wordt in dat zoekgebied gevlogen met een drone met infraroodcamera. Bij zonsopkomst zijn hoornaars en ook nesten warmer dan de omgeving en lichten ze op op de camera.

Dit jaar werd het eerste nest werd gevonden in de gemeente Sluis (Zeeland). Van de opsporing en bestrijding is een video gemaakt. Het tweede nest was in Spijkenisse (Zuid-Holland), dus behoorlijk ver verwijderd van de grens met België. In opdracht van de provincies Zeeland en Zuid-Holland zijn beide nesten succesvol bestreden. Hiervoor is gif in de nesten gespoten en na een paar dagen zijn de nesten uit de bomen verwijderd.

Nest van de Aziatische hoornaar in de gemeente Spijkenisse (na ruiming)Nest van de Aziatische hoornaar in de gemeente Spijkenisse (na ruiming) (Bron: Linde Slikboer)

Bij Sint Jansteen (Zeeland), zijn enkele Aziatische hoornaars aangetroffen bij een bijenkast. De waarnemingen zijn incidenteel en vooral bij zuidenwind. Prooivluchten wijzen uit dat het nest zich hoogstwaarschijnlijk op Vlaams grondgebied bevindt.

De nesten zijn mede dankzij meldingen van oplettende burgers gevonden. Waarnemingen kunnen gemeld worden op Waarneming.nl. Check eerst of er geen sprake is van de vaker voorkomende Europese hoornaar, die er veel op lijkt en die bij onze inheemse natuur hoort! Vanaf medio oktober vliegen de koninginnen en mannen van de Aziatische hoornaar uit. Deze kunnen tot negentig kilometer vliegen. Losse waarnemingen hoeven dus niet te wijzen op de aanwezigheid van een nest in de buurt. Alleen de koningin overwintert, de volken sterven uit. Het zoeken van nesten is voor dit jaar dan ook niet meer zinvol.

De Aziatische hoornaar rukt op vanuit Frankrijk en heeft zich al gevestigd in België. In Vlaanderen is de soort inmiddels sterk aanwezig, ook in de grensstreken bij Brugge, Gent en Antwerpen. Gezien de grote actieradius van de koninginnen en het prachtige herfstweer, verwachten we dat de Aziatische hoornaar volgend jaar op veel meer plaatsen in Nederland ten zuiden van de grote rivieren zal opduiken.

 

Tekst: Jenneke Leferink, NVWA & Theo Zeegers, EIS Kenniscentrum Insecten
Foto’s: Lex Tervelde, NVWA (leadfoto: Aziatische hoornaar voor vliegopening bijenkast); NVWA; Linde Slikboer, EIS Kenniscentrum Insecten