Plantenziekten

Plantenziekten

Gewasbescherming

Inleiding
Planten kunnen worden aangetast door ongedierte, schimmels en andere externe- en interne oorzaken.  Altijd geldt: Voorkomen is beter dan genezen.
Helaas is het niet altijd te voorkomen dat er infecties of aantastingen optreden. Als deze zogenaamde schadebeelden eenmaal zijn opgetreden, kunnen ze vaak met succes worden behandeld met een, vaak milieuvriendelijke methode.

1 milieu
Onze leefomgeving is een systeem dat door elke schakel in stand wordt gehouden. Verstoring hiervan veroorzaakt vaak meer schade dan voordeel. Daarom moet je bij elke ingreep kiezen voor een methode die zo weinig mogelijk invloed heeft op het ecosysteem. Met andere woorden: Ga zo veel mogelijk biologisch te werk.

Milieuvriendelijke methoden van gewasbescherming zijn bijvoorbeeld:

  • het krachtig afspoelen van de plant;
  • het handmatig verwijderen van het ongedierte.

2  Oorzaken
Eten en gegeten worden hoort bij de natuur. Mensen zijn er echter niet blij mee als hun cultuurplanten worden aangetast door organismen of verslechteren door andere uitwendige omstandigheden.

We beginnen met het  zoeken naar ziektenbeelden een hun veroorzakers. Vervolgens gaan we de ziekten ordenen en verdiepen we ons in het voorkomen en in de bestrijding ervan.

Organismen die andere levende wezens aantasten heten parasieten. Bij plantenziekten hebben we vrij vaak met parasitisme te maken. Daarnaast komen we beschadigingen tegen met andere oorzaken.
Om ziekten en beschadigingen te voorkomen en zo nodig te bestrijden moeten we weten tot welke groep de betreffende aantasting behoort.

spintmijten

We kunnen de oorzaken van plantenziekten in de volgende groepen verdelen:
A  Dierlijke parasieten.
Dit zijn bijvoorbeeld insecten (bladluis, dopluis, wolluis, motluis of witte vlieg, trips, rupsen), spinnetjes(spint), slakken, zoogdieren en wormen (aaltjes).

B  Plantaardige parasieten.
Hiertoe behoren de schimmels en bacteriën. Ze veroorzaken ziekten als meeldauw, roetdauw, roest, smeul en bacterierot.

 

bladvlekkenziekte (virusziekte)

C  Virussen.
Dit zijn eiwitten die zich in de cellen van andere organismen bevinden en zo de levensfuncties verstoren. Virussen leiden in het algemeen tot een afwijkende groei. Het meest bekend is mozaïek; een vorm van bladverkleuring.

D Ongunstige omstandigheden.
Hiertoe behoren temperatuur, voeding(gebreksziekten), water, licht, bodem (zout, structuur, pH, ec), tocht, menselijk handelen e.d. Deze groep van ziekten wordt fysiogeen genoemd.

 

3 Voorkomen en bestrijden
Plantenziekten kom je in de hele keten van kweker tot en met consument tegen. Elke schakel zal zich inzetten om schade te voorkomen en desnoods te bestrijden.

3.1  Voorkomen
Bij het voorkomen van schade kun je bijvoorbeeld denken aan:

  • Gezond uitgangsmateriaal. Kwekers gaan vaak uit van gekeurd moedermateriaal. Virusvrij uitgangsmateriaal verkrijgt men door weefselkweek. Hierbij neemt men, voor de vermeerdering, cellen uit het groeipunt van een plant. Deze worden in een laboratorium opgekweekt.
  • Goede omstandigheden en verzorging. Denk aan water, luchtvochtigheid, temperatuur, tocht, potgrond, bemesting, verplaatsen en verpotten.
  • Aangetaste planten isoleren i.v.m. besmetting.
  • Preventief bestrijden. Dit wil zeggen van te voren middelen toedienen om ervoor te zorgen dat ziekteverwekkers zich niet kunnen ontwikkelen.

3.2 Bestrijden
Als een plant is aangetast kan men proberen om de ziekte te bestrijden. Dit kan op de volgende manieren: biologisch, mechanisch, chemisch en geïntegreerd.

Aziatisch lieveheersbeestje eet luizen
Roofwants bezig met het leegzuigen  van een rups

 

 

 

 

 

3.2.1   Biologisch
Bij deze methode zet men natuurlijke vijanden uit om de parasiet te bestrijden. Als er geen parasieten meer zijn sterft de roofvijand. Nadeel in de sierteelt is dat de consument geen planten wil waar beestjes opzitten.

Het spuiten met zelf samengestelde producten als brandnetelgier en  aftreksels van nicotine, paardenstaart  en rabarberblad zou je biologisch kunnen noemen.

3.2.2   Mechanisch
Dit wil zeggen dat men de parasieten bestrijdt met de hand of met gereedschap. Denk aan het vangen van muizen en rupsen. Ook het bestrijden van dopluizen met spiritus en groene zeep en het wegspuiten van spint met koud water zou je mechanisch kunnen noemen. In het algemeen is het een arbeidsintensieve methode.

3.2.3   Chemisch
Bestrijdingsmiddelen kunnen ook chemisch zijn. Chemische middelen mogen alleen in de handel worden gebracht als ze door de overheid zijn goedgekeurd. Tijdens deze keuringsonderzoeken wordt gekeken welke effecten ze hebben op mens, dier en milieu. Bij dat onderzoek wordt ook bepaald welke waarschuwingen op de verpakking moet staan. Wordt het middel goedgekeurd, dan krijgt het een toelatingsnummer.

– Verschillen in werking
Bij chemische bestrijdingsmiddelen maken we onderscheid tussen een breedwerkend middel en een selectief werkend middel.
Een breedwerkend middel is zo samengesteld dat ze een groot aantal verschillende schadeverwekkers doodt.
Een selectief werkend middel daarentegen is alleen werkzaam tegen een klein aantal en soms maar één schadelijke soort.

Selectief werkende middelen worden in de volgende groepen verdeeld:

  • insecticiden tegen insecten
  • fungiciden tegen schimmels
  • acariciden tegen spint (mijten)
  • oviciden tegen eieren van insecten en spint
  • nemataciden ten aaltjes (bodemwormpjes)
  • mollusciden tegen slakken
  • herbiciden tegen onkruiden.

Chemische middelen kunnen ook worden onderscheiden in de manier waarop ze werken.
Bij contactwerkende middelen komt de bestrijding direct in contact met de schadeverwekker.
Een systemisch werkend middel daarentegen wordt opgenomen in de sapstroom van de plant. Schadeverwekkers komen ermee in aanraking als ze het plantensap opzuigen.

– Gebruiksvormen van bestrijdingsmiddelen
Bestrijdingsmiddelen zijn in verschillende gebruiksvormen in de handel:

  • vloeistoffen;
  • spuitpoeders . Deze moeten worden opgelost in water en vervolgens gespoten;
  • aerosols , ofwel spuitbussen. Bij deze middelen is het bestrijdingsmiddel al opgelost en dus kant klaar voor gebruik. Nadeel van sommige spuitbussen is dat sommige drijfgassen die zorgen voor voldoende druk in de bus, slecht zijn voor de ozonlaag;
  • diverse andere vormen. Daaronder vallen bijvoorbeeld de korrelvorm en gedrenkt karton. In deze laatste vorm wordt het kartonnetje in de potkluit gestoken. Het drenkmiddel lost op in de vochtige grond en wordt vervolgens door de plant opgenomen. Het is dus een systemisch middel voor alle zuigende insecten. 

– Verpakking
Elk bestrijdingsmiddel dat in de handel is, heeft een merknaam en een codenaam . Een merknaam is natuurlijk de fabrikant , maar de codenaam geeft aan wat de werkzame stof is van het middel. Daarom kunnen van verschillende fabrikanten wel de producten dezelfde codenamen hebben.

Ook geeft elk middel aan hoe giftig het is. We onderscheiden:

  • middelen zonder een giftigheidsymbool . Voor deze middelen geldt geen wettige voorschriften voor het presenteren in de verkoopruimte.
  • middelen met een Andreaskruis . Deze mogen wel in de verkoopruimte worden bewaard, maar dan wel in een afgesloten ruimte.
  • middelen met een doodshoofd . Deze middelen mogen niet in de verkoopruimte worden bewaard. Veelal zijn deze middelen verboden voor kleinverbruik.

– Veiligheid
Soms zijn chemische bestrijdingsmiddelen zo gevaarlijk voor mens en milieu dat ze alleen mogen  worden toegediend door mensen met een spuitlicentie.

Aandachtspunten zijn:

  • Lees eerst de gebruiksaanwijzing; aerosol
  • Hou je aan de voorgeschreven dosering;
  • Meng geen producten;
  • Gebruik het middel niet binnenshuis;
  • Werk met handschoenen;
  • Spuit van de wind af;
  • Laat de planten buitenshuis opdrogen;
  • Berg producten veilig op;
  • Voeg verpakkingsmateriaal bij het chemisch afval.

– Immuniteit of resistentie
Als je vaak hetzelfde bestrijdingsmiddel gebruikt kunnen parasieten er ongevoelig voor worden. Dat komt doordat elke keer een paar sterke exemplaren overblijven. De planten zich dan voort. Men spreekt dan over resistentie.

3.2.4   Geïntegreerd
Geïntegreerde bestrijding wil zeggen dat men uit het rijtje biologisch, mechanisch en chemisch 2 of meer methodes combineert.

 

1 gedachte over “Plantenziekten”

Plaats een reactie