Een vijver aanleggen

Een vijver aanleggen

Inleiding
Voor de aanleg van een vijver kun je verschillende materialen gebruiken zoals vijverfolie of een voorgevormde vijverbak. Bij het plaatsen van zo’n vijverbak ga je heel anders te werk dan bij het leggen van vijverfolie. Voor beide materialen geldt echter: geef eerst in de tuin aan waar de vijver moet komen en welke vorm hij moet krijgen.

Een vijver maken met vijverfolie

Bij het uitgraven van de vijver is het profiel erg belangrijk.

Bij het aanleggen van een vijver met vijverfolie ga je als volgt te werk.

1   Bepaal eerst de plaats en de vorm van de vijver.
De vijver mag niet de hele dag in de zon liggen. Hierdoor krijgt het water een te hoge temperatuur, waardoor er extra algengroei op zal treden. Alleen maar schaduw is ook niet goed voor de planten en dieren in de vijver. In het voorjaar zullen deze zich te langzaam of niet ontwikkelen. Een plek waar de zon ongeveer zes uur op schijnt, is ideaal.

Vijvervorm uitleggen op de grond.

2      Begin daarna met het uitzetten.
Na deze uitgebreide voorbereiding zet je de vorm van de vijver op de grond uit. Voor  de  bochten  kun  je  een  tuinslang  of  een  dik  touw  gebruiken,  voor  de  rechte  lijnen  touw  en  paaltjes  of haringen. Zorg ervoor dat de vijver waterpas komt te liggen.  Sla daartoe op de rand van de vijver een aantal piketten in de grond en bevestig daaraan een houten lat.

 

 

 

.

3         Vervolgens kun je beginnen met het uitgraven.

Graaf altijd van de buitenkant van de vijver naar de binnenkant om te voorkomen dat de wanden instorten. Graaf de zijkanten van de vijver niet recht naar beneden, maar iets schuin naar binnen. Maak op een diepte van ongeveer 30 cm een horizontaal vlak, waar de waterplanten op gezet kunnen worden. Maak dit plateau breed genoeg, zodat de mandjes met de waterplanten er niet af kunnen vallen bij sterke wind. Graaf vervolgens de rest van de vijver dieper uit (weer met een schuine zijkant). Maak de vijver minimaal 60 cm diep, want op die diepte zal het water in de winter niet makkelijk bevriezen. De vissen kunnen dan op de bodem van de vijver overwinteren zonder ingevroren te worden.

Het uitgraven van de vijver is een lichamelijk zware klus. Wanneer de vijver groter is, is het verstandig om een graafmachine te gebruiken. Bij het graven van de vijver in de tuin is het belangrijk dat je weet of er geen kabels of afvoerpijpen in de grond zitten die kunnen worden beschadigd. Je kunt dit navragen bij het KLIC. Dit is het Kabel en Leidingen Informatie Centrum. Deze organisatie kan je heel snel vertellen waar kabels en leidingen door heel Nederland zich bevinden. Als laatste verwijder je stenen en wortels uit de kuil en dek je de zijden af met 2 centimeter nat zand.

4       Na het uitgraven meet je op hoeveel folie je nodig hebt. Daarvoor meet je de breedte en de lengte van de vijver op met een meetlint. Leg daarbij het meetlint helemaal in de vorm van de uitgegraven vijver. Tel bij de opgemeten lengte aan weerszijden 30 cm extra op. Deze lengte heb je namelijk nodig om de randen netjes om te kunnen vouwen.

5       Leg  nu  de  folie  in  het  gat.  Zorg  ervoor  dat  er  geen  vouwen  ontstaan,  want  door  deze  vouwen  kan  het waterpeil in de vijver zakken. Het water kruipt namelijk tussen de vouwen door naar boven en wordt door de tuingrond uit de vijver gezogen. De randen kun je tijdelijk vastleggen met stenen.

Folie op maat geknipt en vijver afgewerkt met sierbestrating.

6       Je vult nu de vijver langzaam met water.
Naarmate het waterniveau stijgt, verwijder je steeds enkele stenen, zodat het folie geleidelijk kan uitzakken in de uitgegraven vorm.

Om het folie in de bochten mooi aan te laten sluiten, maak je kleine plooien en vouwen. Je vult de vijver tot 5 centimeter onder de rand en verwijdert dan de laatste stenen. Je knipt de rand met een schaar en bewaart een overlap van 15 centimeter. Daarna leg je platte stenen op de rand. De stenen moeten 5 centimeter over het water uitsteken. Probeer de stenen zo te leggen dat de folie helemaal bedekt wordt.

Blijf controleren dat de vijverbak waterpas blijft liggen.


Een vijver maken met een voorgevormde vijverbak
Bij het aanleggen van een vijver met een voorgevormde vijverbak ga je als volgt te werk.

– Plaats de vijverbak op de juiste plaats.
– Teken met een lat de contouren van de bovenkant van de bak af op de grond.
De diepte wordt bepaald door de diepte van de vijver. Deze kun je opmeten als de vijverbak bovenop de grond staat.
– Begin nu met het Heb je diep genoeg gegraven, maak dan een stevige en horizontale bodem.
Leg tegels op de bodem van het gat. Zorg ervoor dat deze perfect waterpas liggen.
– Zet nu de bak op de tegels.
– Het gat is nu groter dan de vijverbak. Je moet de resterende ruimte dus opvullen. Vul echter eerst de bak tot de helft met water. Hierdoor wordt de bak namelijk zwaarder en kan hij niet omhoog gedrukt worden. Gebruik voor het opvullen straatzand. Strooi het zand voorzichtig tussen de bak en de tuingrond en spuit het er met water verder in. Zo ontstaat een stevige wand, die ervoor zorgt dat de bak niet makkelijk meer kan scheuren. Controleer tijdens het inwateren regelmatig of de bak nog waterpas ligt. 

Verschillende bodemmaterialen
Voor de aanleg van een vijver heb je een aantal bodemmaterialen nodig. Zo heb je voor de groei van planten grond nodig en voor waterplanten zelfs speciale grond: vijvergrond. Bacteriën leven graag in zacht gesteente. Daarvoor kun je vijversubstraat kopen.

Vijvergrond
Vijvergrond  is  een  mengsel  van  klei,  veen  en  scherp  zand.  Het  wordt  gebruikt  om  waterplanten in  te  laten groeien. Klei en scherp zand worden gewonnen in ons rivierengebied, maar veen (turf) mag in Nederland niet meer gewonnen worden. Dat komt uit Scandinavië, Duitsland, Polen en Rusland. De samenstelling van vijvergrond kan nogal verschillen. Een waterlelie bijvoorbeeld heeft graag veel klei in de grond. Daarom wordt er speciale waterleliegrond verkocht.
Het is belangrijk dat er in de vijvergrond weinig voedingsstoffen zitten. Deze lossen namelijk op in het water en daardoor kan een overschot ontstaan aan voeding in het water. Algen kunnen dan snel toeslaan en het water groen kleuren. Dat is de reden waarom steeds meer hoveniers hun mandjes vullen met het voedingsarme vijversubstraat in plaats van met vijvergrond. Een waterplant haalt immers zijn voedingsstoffen voor een groot deel uit het water. De voeding die de waterplant uit de vijvergrond haalt is te verwaarlozen.
Gebruik je waterplanten die hoog boven het water uitgroeien, dan doe je er verstandig aan om de manden te verzwaren met iets zwaars op de potten of met grind. Alleen vijversubstraat zou in dat geval veel te licht zijn. Je kunt dan beter kiezen voor vijvergrond.

Vijversubstraat

Vijversubstraat is een onmisbare schakel in het biologisch evenwicht

Vijversubstraat bestaat uit grillige steentjes die erg poreus zijn. Het is een vulkanisch gesteente, dat gebruikt wordt voor verschillende doeleinden. Het heeft een groot poriënvolume (er zitten veel gaatjes in). Daardoor kunnen er zich veel bacteriën in vestigen. Dat is belangrijk voor het biologisch evenwicht in het vijverwater. Verder kan vijversubstraat stoffen uit het water opnemen en afgeven. Zo neutraliseert het de zure stoffen die ontstaan bij de afbraak van organisch materiaal (bladeren en ander plantaardig materiaal). Ook dat is gunstig voor het biologisch evenwicht.

 

 

 

Grind
Grind wordt gewonnen bij de rivieren en veel verwerkt in de betonindustrie. Er zijn veel soorten grind te koop, in verschillende kleuren en formaten. Met grind kun je de vijvergrond in de mandjes afdekken om te voorkomen dat de vijvergrond uit de mand spoelt als je deze in het water zet. Hiervoor wordt ook vaak vijversubstraat gebruikt. Vanwege de goede eigenschappen van dit substraat sla je dan namelijk twee vliegen in een klap. Je kunt grind ook gebruiken om de zwarte vijver- folie uit het zicht te nemen. Vooral in de ondiepe delen van de vijver is het lelijk om tegen de zwarte folie aan te kijken.

Toepassing van overige materialen
Hierboven  hebben  we  beschreven  hoe  je  een  vijver  kunt  aanleggen,  maar  daarmee  is  het  karwei  nog  niet geklaard. Je moet namelijk de vijver nog vullen met water, waterplanten en vissen. En met andere materialen kun je de vijverrand nog uit het zicht halen. Verder is het belangrijk om zo snel mogelijk een goed biologisch evenwicht te krijgen. De belangrijkste schakel daarin spelen de bacteriën. Om voor de bacteriën een goed leefklimaat te scheppen strooi je op de bodem van de vijver vijversubstraat uit. Dit substraat is gemaakt van zeer poreuze steentjes, waarin de bacteriën goed kunnen leven. In leidingwater zitten geen bacteriën, daarom moet je het vijverwater nog enten met bacteriën. Dit kun je doen door water uit een bestaande vijver te halen, maar het is beter om de klant een potje met bacteriën (Bacterial) te verkopen.

Onderwaterplanten plaats je direct in het water nadat de vijver gevuld is met leidingwater. De moerasplanten komen in mandjes te staan op het uitgegraven plateau.

De vissen mag je niet direct in de vijver zetten. Er moet namelijk eerst een evenwicht ontstaan zijn. De vissen zouden dit evenwicht van het begin af aan verstoren, zodat het zeker meer dan een jaar zou duren voordat het evenwicht bereikt wordt. Daarom mag je de vissen pas na een maand of twee in de vijver uitzetten. Veel klanten vinden dit erg lang; ze willen zo snel mogelijk vissen in de vijver. Raad dit de klanten af!

De vijverrand kun je op de volgende manieren aan het zicht onttrekken. Je kunt:

  • zwerfkeien op de rand leggen;
  • tegels over de rand leggen;
  • planten over de rand laten groeien;
  • speciale grindfolie of begroeiingsmatten gebruiken.

 

Er zijn een aantal manieren om de vijverrand weg te werken.

Lassen en lijmen
Meestal zul je een vijver met folie uit één stuk willen aanleggen; je hoeft dan immers niet te lijmen of te lassen. Helaas is dit niet altijd haalbaar. Bij grote vijvers en bij vijvers met een ingewikkelde vorm zul je enkele delen aan elkaar moeten lijmen of lassen. Je kunt niet alle folies op dezelfde manier lijmen of lassen.

PVC-folie
PVC-folie kun je heel makkelijk lijmen ( koud lassen). Daarbij is het belangrijk dat de folie droog, vetvrij en vrij van vuil is. Je kunt de folie het beste op een vlakke ondergrond aan elkaar lijmen. Leg daarbij de foliebanen 5 cm over elkaar. Breng de lijm met een kwast tussen de beide foliebanen aan en druk de delen met een roller op elkaar. Let op: bij het lijmen ontstaan schadelijke gassen. Lijm dus altijd in een goed geventileerde ruimte. Voorkom ook dat de lijm op je huid komt. Moet de folie in de vijverkuil verwerkt worden, smelt dan de folie met hete lucht aan elkaar ( thermisch lassen). Leg de foliebanen neer met 5 tot 10 cm overlap. Verhit vervolgens de folie met een soort föhn zodat de lagen gaan smelten. Druk de foliebanen aan elkaar met een rol. Als de folie afkoelt, blijven de foliebanen aan elkaar plakken.

Rubberfolie
Ook rubberfolie kun je in één geheel bestellen, maar deze folie is duur. Bij ingewikkelde vijvervormen kun je veel folieafval hebben en dat kost geld. Je kunt de rubberfolie dan beter op maat bestellen bij de leverancier. Dat gaat als volgt.
Eerst graaf je de vijver uit zoals je die wil hebben. Vervolgens maak je een tekening van de uitgegraven vijver en meet je op verschillende plaatsen de breedte en de lengte op. Leg daarbij het meetlint helemaal in de vorm van de uitgegraven vijver. De maten geef je duidelijk aan op de tekening. Vervolgens wordt in de fabriek met de computer berekend hoeveel rubberfoliebanen nodig zijn en hoe deze (thermisch) aan elkaar gelast moeten worden. De op maat gemaakte folie wordt opgevouwen als een harmonica. Op de tekening wordt aangeven waar je de folie bij de vijver neer moet leggen en hoe je deze moet uitvouwen.

Onderhoudswerkzaamheden aan de vijver

Ook een vijver heeft onderhoud nodig.

Net als een tuin moet ook de vijver het hele jaar door worden onderhouden.

Lente
In de lente moet je alle dode delen van de waterplanten en het gezonken blad verwijderen. De pomp moet uit het water worden gehaald en worden nagekeken op slijtage en gebreken. In mei of juni kun je dode waterplanten vervangen. De niet winterharde vijverplanten kunnen weer terug in de vijver.
Zomer
De vijver is in de zomer het mooist. De planten staan er fris bij en bloeien. In het water groeien de zuurstofplanten erg hard. De vijver kan dan gemakkelijk dichtgroeien met zuurstofplanten. Als dat gebeurt, verwijder je een deel van de zuurstofplanten uit het water. De vijver kan ook dichtgroeien met drijvende waterplanten. Er komt dan onvoldoende licht in het water, zodat de zuurstofplanten hun werk niet meer kunnen doen. Schep daarom regelmatig een deel van deze drijvende waterplanten weg.

 

 

Herfst
In de herfst sterven de meeste waterplanten af. Daarnaast vallen de bladeren van de bomen en heesters. Als deze bladeren in het water vallen, zullen ze het water verrijken met voedingsstoffen. In de lente zal dit algengroei veroorzaken. Door netten over de vijver te spannen kun je voorkomen dat het blad in de vijver waait. De afge- storven delen van de waterplanten kunnen ook het beste in deze periode afgeknipt worden. Daar zijn speciale tangen voor in de handel. Haal de UV-filter in de herfst uit het water en zet deze op een droge plek. De pomp kan op een diepte van 60 tot 80 cm in de vijver overwinteren. Als de vijver niet zo diep is, dan moet de pomp uit het water en op vorstvrije plek worden opgeborgen.

Winter
In de winter bestaat het onderhoud van de vijver voornamelijk uit het ijsvrij houden van een deel van de vijver en het verwijderen van de sneeuw op het ijs. Het ijsvrij houden kan met een zuurstofpompje en een ijsvrijhouder van tempex. Sneeuw mag niet op het ijs blijven liggen, omdat anders geen licht meer in de vijver kan komen. Hierdoor kunnen de groenblijvende zuurstofplanten geen zuurstof meer produceren en zullen zelfs afsterven.

Vijverproblemen
Een goed biologisch evenwicht ontstaat niet automatisch in het water. Vaak zul je het ontstaan van een biologisch evenwicht een handje moeten helpen of moeten bijsturen. Bij vijvers kunnen verschillende problemen optreden, namelijk:

  • algen;
  • vissterfte;
  • slechte groei van waterplanten;
  • beschadigingen aan de vijver.

Algen
Een van de grootste problemen in een vijver zijn de algen. Er bestaan verschillende soorten algen, zoals:

  • draadalgen;
  • groene zweefalgen;
  • bruine algen.

Draadalgen zijn algen die als een draad in het water groeien. Ze ontstaan in een goed watermilieu. Het water is helder maar er is te veel voeding in het water, vooral stikstof en fosfaat. Je kunt deze algen bestrijden door de draadalgen uit het water te halen en meer snelgroeiende zuurstofplanten in het water te zetten. Deze planten zullen door de snelle groei veel voeding uit het water opnemen.

Groene zweefalgen zijn de meest bekende algen. Ze veranderen het heldere vijverwater in een groene massa. Deze  algen  ontstaan  bij  een  overschot  aan  voedingsstoffen  in  het  water.  Je  kunt  ze  bestrijden  door  meer snelgroeiende zuurstofplanten in het water te zetten.

Bruine  algen  zijn  algen  die  het  water  een  bruine  waas  geven.  Ze  ontstaan  in  net  aangelegde  vijvers.  Het bestrijden van deze algen is niet nodig. Het probleem zal vanzelf oplossen. Bij vijvers die in de schaduw liggen kan het probleem hardnekkiger zijn.

Vissterfte
Vissterfte kan allerlei oorzaken hebben. Een van de oorzaken is ziekte. Vissen kunnen allerlei ziekten krijgen, maar ze zijn niet allemaal dodelijk. Vissen kunnen ook doodgaan door zuurstofgebrek. Een vijver die erg ondiep is, zal in de zomer warm worden. In warm water zit minder zuurstof en de afbraakprocessen zullen onder slechte omstandigheden plaatsvinden. Het resultaat is zuurstofarm water waarin de vissen en planten niet meer kunnen leven. Ook in de winter kan het zuurstofgehalte te laag worden als de vijver in helemaal dichtvriest.

Ook de hardheid van water is van belang voor de vissen en de waterplanten. De hardheid van water kun je achterhalen  door  het  vijverwater  te  testen.  Daarvoor  zijn  speciale  testsetjes  te  koop.  Vissen  kunnen  slecht tegen een te lage of te hoge carbonaathardheid (KH-waarde). Iedere vissoort heeft zijn eigen voorkeur voor de carbonaathardheid. Een goudvis heeft graag een KH-waarde tussen de 6 en 12 en een winde tussen de 0

en 6.

Slechte groei van waterplanten
De  slechte  groei  van  waterplanten  kan  veroorzaakt  worden  door  een  te  hoge  gezamenlijke  hardheid  (GH- waarde) of een te lage carbonaathardheid (KH-waarde). Ook een te hoge zuurgraad (pH-waarde) is slecht voor de groei van planten. Om te achterhalen waarom de planten slecht groeien, moet je het vijverwater testen.

Beschadigingen aan de vijver
Vijvers kunnen beschadigen en daardoor gaan lekken. Vijverfolie (PVC) heeft als nadeel dat deze harder wordt in de loop van de tijd. Het materiaal zal snel scheuren als je het buigt. Het wordt daarom afgeraden om aan een oude folievijver iets te veranderen. Het opsporen van een lek in de folie is geen gemakkelijke klus. Om te beginnen moet je de vijver vullen en elke dag kijken of het water nog verder zakt. Het lek zal zich ergens ter hoogte  van  de  laagste  waterstand  bevinden.  Het  lek  kan  gemakkelijk  met  een  stukje  folie  en  lijm  worden gerepareerd. Er is zelfs lijm die onder water aangebracht kan worden. Het stukje folie moet na het lijmen stevig aangedrukt worden.

Rubberfolie kan veel meer hebben en zal ook later nog soepel blijven. Beschadigingen kun je thermisch her stellen. Ook is er kit in de handel om een lek in rubberfolie te herstellen.

Een voorgevormde vijver (polyester) kun je herstellen door de polyester in lagen op het lek aan te brengen. Het is echter niet gemakkelijk.

 

 

 

1 gedachte over “Een vijver aanleggen”

Plaats een reactie