Hydrocultuur en andere watersystemen

Hydrocultuur en andere watersystemen

Inhoud
Inleiding
1 Hydrocultuur
1.1 Voordelen
1.2 Benodigdheden
1.2.1 De buitenpot
1.2.2 De binnenpot
1.2.3 De watermeter
1.2.4 De kleikorrels
1.2.5 De voedingsstof
1.2.6 Vulbuis
1.3 Verzorging
1.3.1 Water geven
1.3.2 Voeding
1.3.3 Doorspoelen
1.3.4 Verpotten
1.3.5 Snoeien
1.4 Vermenigvuldiging
1.4.1 Stekken op water
1.4.2 Uitwassen
1.5 Welke Planten
2 Semi-hydrocultuur
2.1  Het principe
2.2  Verzorgen
2.4 Voor- en nadelen
3 Seramis
3.1 Benodigheden
3.1.1 Kleikorrels
3.1.2 Sierpot
3.1.3 Vochtigheidsmeter
3.1.4 Plantenvoeding
3.2 Voordelen
3.3  Werkwijze

Inleiding

Planten hebben om te groeien geen grond nodig. De bodem dient enkel om de plant te verankeren en voor het vasthouden van voedsel, lucht en water. Omdat grond een aantal nadelen heeft is men op zoek gegaan naar vervangers om de grond geheel of gedeelte  te vervangen. Uit deze zoektocht zijn hydrocultuur, semi-hydrocultuur en seramis-cultuur ontstaan.

1          Hydrocultuur
Hydrocultuur is de techniek die gebruikt wordt om planten te laten groeien op met voedingsstof verrijkt water. Er wordt geen gebruik gemaakt van potgrond. In plaats daarvan gebruikt men kleikorrels. Hydrocultuur wordt in Nederland voornamelijk toegepast in grote kantoren, vanwege het weinige onderhoud, droge airco lucht en het vaak weinig aanwezige licht. Maar hydrocultuur leent ook zich uitstekend voor kamerplanten.

 

 

 

 

 

 

Doorsnede van een bak met hydrocultuur.Bij een plant kunnen de korrels om de kweekpot achterwegen gelaten worden. De watermeter kan zich in de kweekpot bevinden. Vaak is de watermeter een combinatie van vulbuis en watermeter.

1.1      Voordelen
Voordelen van hydrocultuur ten opzichte van gewone potcultuur zijn:
– De watermeter geeft exact aan wanneer U water moet geven. U geeft nooit te veel en nooit te weinig water.
– Het gebruik van gebakken kleikorrels sluit de kans op schimmels, meeldauw of andere bedreigende plantenziekten uit.            Gebakken kleikorrels zijn een steriel medium waarop zich vrijwel geen ziekten en schimmels kunnen ontwikkelen.
– De poreuze korrels zorgen voor een goede verspreiding van het vocht en een constante vochtigheid van het medium.
– Verschillende planten kunnen in een plantenbak gezet worden.
In normale aarde zouden verschillende planten verschillende verzorgingsbehoeften hebben.
Echter in hydrocultuur neemt iedere plant zelf zoveel water en voeding op als hij zelf nodig heeft.
– Constante luchtvochtigheid. Er zal meer water verdampen naarmate de lucht droger is.
– Weinig onderhoud en betere groei
– Mogelijkheid voor bedrijven om een onderhoudsabonnement af te sluiten.

1.2      Benodigdheden
Uitgaande van een plant in een sierpot heeft u, behalve de plant zelf, nodig:
– een buitenpot
– een binnenpot
– een watermeter
– gebakken kleikorrels
– voedingsstof

Voor een plantenbak komt daar nog een vulbuis bij. Meestal is dit een eenheid met de watermeter. De sierpot wordt in dat geval natuurlijk vervangen door een plantenbak.

 

 

 


1.2.1   De buitenpot

In principe is elke pot of bak geschikt mits deze waterdicht is. Dit betekent dat aardewerk potten niet altijd bruikbaar zijn. Vaak gebruikt men kunststof. De buitenpot wordt vaak gekozen op zijn sierwaarde.

 


1.2.2   De binnenpot
De binnenpot is meestal een dunne plastic kweekpot met een voorziening voor een watermetertje. In deze binnenpot bevinden zich de gebakken kleikorrels, waarin de plant wortelt. De poreuze korrels helpen het vocht gelijkmatig te verspreiden. Aan de bovenrand van de plastic binnenpot is vaak een openingetje waarin van onderuit een watermeter kan worden gestoken.

1.2.3   De watermeter
Om te kijken hoeveel water er zich in de pot bevindt, maakt u gebruik van de watermeter. Als er geen water op de bodem van de pot staat, staat de bovenkant van het rode peilstokje op <Min>. Naarmate er zich meer water in de buitenpot bevindt, des te hoger zal het rode peilstokje zich bevinden. Het maximaal toegestane niveau wordt aangegeven door het streepje <Max>. Het streepje <Opt> geeft het optimale waterniveau aan. Vul bij het watergeven bij tot dit niveau. Incidenteel, bijvoorbeeld als u 2 weken op vakantie gaat, kunt u water bijvullen tot het rode peilstokje het <Max> niveau bereikt heeft. Belangrijk: Laat altijd het waterniveau altijd tot onder het <Min> niveau zakken voordat u water bijvult. Kantel desnoods voor de zekerheid de pot op z’n kant om te kijken of de watermeter nog omhoogkomt.

1.2.4   De kleikorrels

De korreltjes die bij hydrocultuur gebruikt worden om de plant te laten wortelen zijn doorgaans ronde,  poreuze gebakken kleikorrels met een diameter variërend van 3 -6 mm. Deze  baksteenrood gekleurde klei korreltjes zijn poreus van structuur en kunnen dus goed water  vasthouden. Ze verspreiden ook het water van de bodem gelijkmatig over de gehele pot. Gewoon of wit grind is ongeschikt om als hydrocultuur korrels te gebruiken vanwege het feit dat het grind kalk loslaat en grind niet poreus is. Een te hoog kalk gehalte hard water kan zelfs een bedreiging vormen zijn voor de gezondheid van de plant.
De rode kleikorrels zijn volledig recyclebaar. Met andere woorden ze gaan eeuwig mee. Wanneer u kleikorrels wilt hergebruiken voor een volgende hydrocultuur plant, dient u ze eerst goed te spoelen en daarna te desinfecteren in een hete lucht oven of anders een koekenpan
1.2.5   De voedingsstof
De meest voorkomende vorm van hydrocultuur voedingsstof wordt in kleine potjes met een maatbekertje van 25 mI (grootte van een medicijn potje) verkocht en heeft het aanzien van kleine goud-gekleurde pareltjes. Daarnaast wordt vaak voeding in vloeibare vorm gebruikt. De vaste voedingsstof wordt om de 3 a 4 maanden gedoseerd toegediend op de bodem van de buitenpot of bovenop de kleikorrels. De plant draagt dan zelf zorg voor de juiste hoeveelheid voedingsstoffen die hij nodig heeft. Deze pareltjes hebben een dun schilletje met daar binnenin de voedingstoffen voor de plant. Naarmate de plant behoefte heeft aan voeding, scheidt de plant een zuur uit, die het omhulsel van het pareltje doet oplossen. Zo komen er voedingstoffen in het water terecht, zodat die door de plant kunnen worden opgenomen. In tegenstelling tot voeding in vaste vorm”, wordt voeding in vloeibare vorm bij iedere gietbeurt toegediend. Voor wat betreft de samenstelling van de vloeibare voeding is er geen verschil met de voeding in vaste vorm. De voedingsstof bevat onder andere Stikstof (N, 15%), Fosfaat (P205, 6%), Kaliumoxide (K20, 13%) en sporenelementen. Zonder de benodigde voedingsstoffen zal een hydrocultuur plant niet meteen doodgaan, maar slechts stoppen met groeien. Water is echter wel degelijk van levensbelang.  De Voeding is onbeperkt houdbaar, maar zullen in de loop van tijd iets in volume afnemen door vocht dat langzaam verdampt. Hierbij gaat echter niets van de voedzame werking van de voedingsstof verloren. Er is ook hydrocultuur voeding te koo in de vorm” van tabletten, gevuld met pareltjes. Deze gevulde tabletten bevatten dezelfde stoffen als de losse voeding, maar kan alleen onderin de pot worden geplaatst.

1.2.6   Vulbuis

Voor plantenbakken gebruikt men eveneens in hydrokorrels opgepotte planten. Ook de bak wordt opgevuld met korrels. Voor het bijvullen van water plaats men op de bodem van de bak een vulbuis. In de meeste gevallen bevindt zich daarin ook de watermeter.

1.3      Verzorging
Belangrijk zijn water geven, voeding, doorspoelen, verpotten.

1.3.1   Water geven
Normaal gesproken vult U het water aan totdat de bovenkant van het rode peilstokje van de watermeter <Opt> of <Max> aangeeft. Belangrijk: Vul pas water bij als het water niveau is gedaald tot het <Min> niveau. Bedrijven beschikken over een pompje om het resterende water te verwijderen. De bedoeling is dat er zich geen laagje water meer in de pot of bak bevindt. Als de pot naar voren wordt gekanteld en het watermetertje stijgt, dan is er nog water in de pot aanwezig en moet worden gewacht met water geven totdat het water volledig is verbruikt. Op deze manier voorkomt U dat oud water voor een lange periode in de pot blijft staan en oud wordt. Voor het water geven gebruikt U uitsluitend gekookt water van kamertemperatuur (zeker geen koud water uit de kraan).

1.3.2   Voeding


Hydrocultuur voeding in de vorm van de bruine pareltjes wordt om de 3 á 4 maanden gedoseerd toegediend. Om de groei te remmen kiest men er wel voor om dit om de 6 maanden te doen. Bij plantenbakken kunnen de pareltjes, via de vulbuis, direct op de bodem van de bak (in het water) worden toegediend. Bij potten strooit men de pareltjes op de kleikorrels, waarna men die met water begiet. De voedingsstof lost niet op in water, maar zakt naar de bodem van de buitenpot. De meeste voeding wordt verkocht in potjes met een maatbekertje en een duidelijke instructie. Gebruik voor planten onder de 50cm elke 3 a 4 maanden een hoeveelheid van 25 ml per plant. Grotere planten krijgen elke keer een dosis van 50 ml voedingsstof. In het geval van vloeibare voeding wordt hanteert men de dosis die op de verpakking staat aangegeven.

1.3.3   Doorspoelen
In principe hoeft U nooit het water te verversen. U laat immers steeds al het aanwezig water verdampen voordat U water bijvult. U ververst dus het water elke keer U als water bijvult. Pas bij verschijnselen van luis is het aan te raden om de binnenpot onder een lauwwarme kraan goed door te spoelen. Dan wordt bovendien al het kleibezinksel en uitgewerkte voedingsstof resten worden dan uit de korrels en van de wortels gespoeld. Het is daarvoor niet nodig om de plant uit de binnenpot te halen. Maak ook de buitenpot met zeep goed schoon en vergeet geen nieuwe voedingsstof toe te dienen. Vul tenslotte het water aan tot net onder het <Opt> niveau.

1.3.4   Verpotten
Een hydrocultuur plant moet, net als een plant in aarde, periodiek verpot worden. Doe dit pas als er veel wortels onderuit de binnen pot beginnen te groeien. Meestal zal dit na ongeveer twee groei seizoenen zijn. Vaak wordt daarbij de binnen pot niet verwijderd, maar in zijn geheel in een nieuwe, grotere binnenpot geplaatst. In een ideale situatie zit er enkele millimeters ruimte tussen de onderkant van de binnenpot en de bodem van de buitenpot. Zo kunnen de wortels naar buiten groeien als de plant aan verpotting toe is. Leg dus een dun laagje kleikorrels op de bodem van de buitenpot, om dit mogelijk te maken.

1.3.5   Snoeien
Hydroplanten groeien erg snel. Om de vorm te behouden moet men regelmatig snoeien. In onderhoudscontracten is dit snoeien opgenomen. Door het beperken van de bemesting kan de groei geremd worden.

1.4      Vermenigvuldiging
Hydroplanten hebben waterwortels. Deze zijn dunner dan grondwortels. Er zijn 2 manieren om hydroplanten te krijgen: stekken op water en uitspoelen.

1.4.1   Stekken op water
Dit gebeurt meestal door particulieren. Stekken worden in een flesje water aan de wortel gebracht. Als de stekken geworteld zijn worden ze opgepot naar hydrocultuur.  Vul eerst 1/3 van de binnenpot (meestal 3 of 4 cm) met kleikorrels en zet daarop de gewortelde stek. Vul daarna aan met kleikorrels tot aan de rand van de binnenpot.

1.4.2   Uitwassen

Deze methode geeft de mogelijkheid om met grote planten te starten en wordt daarom toegepast bij bedrijfsmatig kweken. Maak de plant een dag van te voren goed nat om de structuur van de aarden kluit los te maken en de plant een goede start te geven. Verwijder voorzichtig ALLE(!) aarde van de kluit (overgebleven aarden resten trekken gaan schimmelen). Dit gaat het makkelijkst onder een stromende kraan met lauw warm water. Gespoelde kluiten die niet volledig schoon te maken zijn, kunnen een dag langer in water los worden geweekt. Vul de binnenpot voor een derde met kleikorrels, zet de gespoelde plant in de pot en vul verder aan met kleikorrels. Bij het overzetten de voet van de plant weer even hoog in de korrels zetten als hij zich in de aarde bevond. Zet de pot op water zonder voedsel. Om de verdamping te verminderen gebruikt men waternevel of folie. Voeg pas voeding toe als de plant de schok van de overzetting naar hydrocultuur achter de rug heeft. Dit duurt zo’n vier tot zes weken. Daarna Zal de plant het groeiproces weer hervatten.

1.5      Welke Planten
Er is een zeer grote verscheidenheid aan planten die op hydrocultuur kunnen groeien, maar vooral de Ficus benjamina, Yucca, Dracaena, Philondendron en Spathiphyllum staan bekend als planten die floreren op hydrocultuur. Een vuistregel is dat als stekjes van een plant wortelschieten in een glaasje water, de plant als hydrocultuur plant kan worden gehouden.

2          Semi-hydrocultuur

Inleiding
Voor het opzetten en onderhouden van hydrocultuur is vakkennis nodig. Mede hierdoor zijn hydroplanten aanmerkelijk duurder dan grond-planten. Bij semi-hydrocultuur maakt men gebruik van normale grondplanten, potgrond en hydrokorrels.

2.1      Het principe
Bij semi-hydrocultuur ofwel combinatiecultuur, komen de planten normaal in de grond te staan. Het principe bij deze methode is dat er, onder in de plantenbak,  hydrokorrels met een waterreserve aanwezig zijn. Een mat scheidt de grond en de korrels van elkaar. De planten kunnen met hun wortels doorgroeien tot in het waterreservoir zelf. Voor deze combinatiecultuur moet de bak ook voorzien zijn, of voorzien worden van een watermeter, welke het waterniveau aangeeft.

2.2         Verzorgen
De algemene verzorging als standplaats, licht, temperatuur e.d. hangt ook hier weer samen met de natuurlijke herkomst van de plant. Wat het water geven betreft is dit gelijk aan hydrocultuur, alleen dient men wanneer het reservoir leeg is, ongeveer een week te wachten met het bijvullen. In deze “rustweek” kan de bodem weer voldoende zuurstof tot zich nemen. Daarna het reservoir weer volledig vullen. Ook geven we de voeding soms bovenop de grond, opgelost in water. Als de voeding via het waterreservoir wordt gegeven, dan moeten we hydrocultuurvoeding gebruiken.

2.3      Voordelen
Semi-hydrocultuur heeft t.o.v. hydrocultuur en grondcultuur de volgende voordelen:
a) minder grondgebruik en daardoor minder snel verzilting dan bij grondteelt;
b) teveel water geven is uitgesloten
c) weinig onderhoud, minder arbeid en daardoor lagere kosten;
d) groter sortiment beschikbaar dan bij hydrocultuur;
e) goede levenskansen voor de plant door een goed wortelmilieu;
f) goedkoper in aanschaf dan hydrocultuur.

2.4      voor- en nadelen
Nadelen van een combinatiecultuur:
a) het gebruik van grond;
b) door water geven van de grond, ontstaat altijd van onder af verzilting van de bovenlaag:
c) in een later stadium is bijplanten moeilijk.

Voordelen:
a) geen speciale planten nodig, dus goedkoop;
b) geschikt voor alle planten;

3          Seramis

Inleiding
Seramis is een systeem waarbij de watervoorraad is opgeslagen in kleikorrels die zich om de grondkluit bevinden. Het water wordt opgeslagen in de korrels en niet als watervoorraad op de bodem, zoals bij vergelijkbare systemen. Daardoor kunnen de wortels altijd over voldoende zuurstof beschikken.
(De volgende informatie komt uit de gratis tipgids van Seramis.)

3.1         Benodigheden
Voor seramis kun je normale grondplanten gebruiken. Daarnaast heb je kleikorrels sierpot, een vochtigheidsmeter en plantenvoeding nodig.
3.1.1   Kleikorrels
Seramis is een verzorgingssysteem voor planten waarbij de grondkluit in kleikorrels staat.  Seramis-kleikorrels zijn kleiner dan normale hydrokorrels. Ze hebben een bijzonder groot poriënvolume (80%).  Hierdoor absorberen ze meer dan hun eigen gewicht aan water: 30 liter kleikorrels wegen 12 kg en absorberen iets meer dan 12 liter water.

3.1.2    Sierpot
De beste resultaten behaal je met een waterdichte pot. Potten die buiten staan moeten echter een drainageopening bevatten. Deze mag niet in de bodem zitten, wel in de zijkant zo’n 3 cm van de bodem.

3.1.3   Vochtigheidsmeter

Een speciale maar eenvoudige vochtigheidsmeter laat zien wanneer je water moet geven. Hij meet de vochtigheid in de kluit. Rood is water geven, blauw is voldoende water. Laat de meter volledig rood kleuren voordat je giet.

3.1.4    Plantenvoeding
De speciale Seramis minerale voedingsstoffen zorgen ervoor dat er geen zouten of suikers in de kleikorrels achterblijven, waardoor ze verstopt kunnen raken. Je hebt voedingsstoffen voor groene en bloeiende planten.

3.2     Voordelen
Vergeleken met grondcultuur en hydrocultuur heeft Seramis de volgende voordelen:
a) 3 x minder vaak gieten (gemiddeld om de 25 dager);
b) Nooit meer te veel of te weinig water. De planten halen water en voeding uit de korrels naargelang hun behoeften. Plantencombinaties zijn dus geen probleem;
c) Altijd voldoende zuurstof in het substraat. Als de korrels vol zitten met water bevat het substraat nog steeds 50% lucht;
d) De korrels kunnen jarenlang gebruikt en hergebruikt worden;
e) Schoon om mee te werken;
f) Hygiënisch;
g) Onbeperkte plantenkeuze;
h) Bruikbaar voor binnen en buiten;
i) Weinig verzorgingshandelingen als verpotten. Verpotten gaat erg gemakkelijk;

3.3     Werkwijze
Bij het op Seramis zetten van grondplanten gaat men als volgt te werk:
a) Giet een laag kleikorrels onderaan in de pot;
b) Neem de plant uit de oude pot, schud eventueel de losse aarde eraf (niet afspoelen!) en zet de kluit in het midden van de pot;
c) Vul verder aan met kleikorrels. Zorg ervoor dat de bovenkant van de kluit helemaal is afgedekt met kleikorrels, liefst enkele centimeters dik. Bij een grotere plant mag dat wat meer zijn. Pas de hoogte van de laag kleikorrels onderaan in de pot aan indien de wortelkluit te hoog of te laag komt;
d) Steek de vochtigheidsmeter tot aan de onderste rand in de kluit. Geef de gepaste voedingsstoffen: de fles met groene dop voor groene planten, de fles met rode dop voor bloeiende planten;
e) Geef water. In een waterdichte pot is dit 1/4 van het volume van de pot. Na het water geven slaat de meter maar geleidelijk aan om naar blauw. Gebeurt dit niet terwijl bet substraat toch vochtig is, dan kan het zijn dat de meter onvoldoende raakvlak beeft met bet substraat. Trek de meter er heel voorzichtig uit en stop hem op een andere plaats in de kluit. De vochtigheidsmeter gebruikt een papieren viltje. Dit zal na ongeveer een jaar niet meer functioneren. Dit betekent dat je de meter best jaarlijks vervangt.
===================================================

 

BRONNEN

Mekelenkamp   
Aspasia

Hydro Huisman  
Lesbrief interieurbeplanting

Alocasia
Artiplant
Rondgroen
Plantenwacht
Ambius
Bedrijfsgroen

 

1 gedachte over “Hydrocultuur en andere watersystemen”

Een reactie plaatsen